Witaminy

Witaminy są to organiczne związki, które są niezbędne dla normalnego przebiegu szeregu procesów metabolicznych w organizmie człowieka. Funkcje witamin obejmują również przemianę tłuszczów i węglowodanów, w energię, prawidłowe działanie wielu enzymów, współudział w procesie odnowy uszkodzonych tkanek, tworzenie hormonów, przeciwciał, krwinek, budowa materiału genetycznego itd.

Zdecydowana większość witamin nie może być syntetyzowana przez nasze organizmy, dlatego też muszą być dostarczane z pożywieniem.

Z racji na ogromnie istotną rolę jaką witaminy spełniają w naszym organizmie, warto dowiedzieć się nieco więcej o niektórych z nich, zwłaszcza tych, o których słyszymy nieco rzadziej.

Witamina H (biotyna, witamina B7, koenzym R, czynnik skórny) jest koenzymem uczestniczącym w licznych procesach biochemicznych, m.in. metabolizmie tłuszczów i węglowodanów, syntezie białek i kwasów tłuszczowych. Odpowiada za prawidłową czynność układu nerwowego, szpiku, gruczołów potowych, jąder, erytrocytów, pobudza proces przemiany glukozy powstającej w wątrobie, w której witamina ta jest magazynowana. Stabilizuje także poziom glukozy we krwi. Zapewnia prawidłowy stan skóry i włosów (ze względu na zawartość siarki w swojej budowie) oraz prawidłowy rozwój fizyczny i umysłowy. Łagodzi objawy niedoboru cynku i kwasu pantotenowego. Niedobór witaminy H jest bardzo niekorzystny dla organizmu człowieka.

Biotyna występuje powszechnie w produktach pochodzenia roślinnego i zwierzęcego, syntetyzowana jest także przez mikroflorę jelitową, dlatego też rzadko obserwuje się jej niedobór. Może on być spowodowany stosowaniem antybiotyków hamujących rozwój bakterii, (na które szczególnie wrażliwe są bakterie produkujące biotynę.

Objawami niedoboru są witaminy H są

: - znużenie, - brak łaknienia,

- depresja,

- senność,

- bóle mięśni,- zmiany skórne,

- nudności,

- siateczkowate rozszerzenie naczyń,

- niedokrwistość,

- wzrost stężenia cholesterolu we krwi,

- zapalenie spojówek,

- postępujące odbarwianie się włosów i skóry,

- przetłuszczanie się, wypadanie włosów,

- powiększenie wątroby,

- łuszczenie się skóry twarzy i czaszki (u dzieci).

Niedobór może wystąpić u osób, które spożywają surowe jajka (ok.3-4 tygodniowo), zawierające białko awidynę, która wiąże biotynę, co sprawia, że staje się ona nieprzyswajalna przez organizm. U takich ludzi zaobserwowano: zanik brodawek językowych, łuszczenie się skóry, przygnębienie, bóle mięśni, łojotok. Gotowanie jaj unieczynnia ją.

Nadmiar witaminy H wydalany jest z moczem, nie zaobserwowano działań niepożądanych przy jej przedawkowaniu.

Źródła witaminy H w pożywieniu: to jaja kurze,nerki wieprzowe,wątroba wieprzowa, drobiowa, wołowa, soja, groch, nasiona słonecznika, pomidory, marchew, kalafior, drożdże winne, grzyby, mąka pszenna razowa, mleko, otręby, banany.

Witamina PP (Niacyna) należy do witamin powszechnie występujących w świecie roślin i zwierząt. Najwięcej jej znajduje się w wątrobie, mięsie, rybach, orzechach oraz ziarnach zbóż. W żywności niacyna występuje w postaci kwasu nikotynowego i jego amidu. Kwas nikotynowy znajduje się w większej ilości produktów pochodzenia roślinnego. Niacyna powstaje także z zawartego w produktach tryptofanu (z 60 mg tryptofanu powstaje 1mg niacyny).

Najmniejsze ilości witaminy (poniżej 0,5 mg w 100g) zawarte są w mleku i przetworach mlecznych, jajach, niektórych warzywach (cebula, kapusta biała, marchew) i owocach (gruszka, jabłka, pomarańcze, truskawki).

Witamina PP spełnia następujące funkcje w organizmie:

· uczestniczy w procesach utleniania i redukcji w organizmie - jako składnik koenzymów

· uczestniczy w procesach regulacji poziomu cukru we krwi (produkcja związków energetycznych)

· uczestniczy w regulacji poziomu cholesterolu w organizmie

· uczestniczy w regulacji przepływu krwi w naczyniach

· współdziała w syntezie hormonów płciowych (estrogeny, progesteron).

· uczestniczy w utrzymaniu odpowiedniego stanu skóry.

W razie niedoboru witaminy PP występujące zjawiska niepożądane:

· zaburzenia w metabolizmie cukrów, procesu oddychania komórkowego

· dysfunkcje układu trawiennego (biegunki, spadek masy ciała, osłabienie).

· zakłócenia w funkcjonowaniu układu nerwowego (bezsenność, zawroty głowy, bóle głowy, zapalenie nerwów, zaburzenia pamięci i stany rozstroju nerwowego).

szorstkość i zaczerwienienie skóry tzw. rumień lombardzki. (

Należy jednak pamiętać, że równie niekorzystne jest przedawkowanie witaminy PP. Stosowanie przez dłuższy czas dużych dawek może powodować uszkodzenie wątroby, arytmię serca, dolegliwości skórne (pieczenie i swędzenie) oraz podniesienie poziomu glukozy we krwi.

Witaminy K to grupa związków występujących w produktach pochodzenia roślinnego. Zaliczamy do nich dwie naturalne (rozpuszczalne w tłuszczach) witaminy: witamina K1 i witamina K2.

Witamina K spełnia następujące funkcje w organizmie:

· zapewnia krzepliwość krwi

· powoduje zatrzymanie krwawienia

· zmniejsza nadmierne krwawienia miesiączkowe

· uczestniczy przy wytwarzaniu białek potrzebnych zdrowym kościom i tkankom

· hamuje rozwój nowotworów piersi, jajników, żołądka, nerek

Niedobór witaminy K powoduje:

· słabą krzepliwość krwi

· krwotoki

· problemy z gojeniem się ran

· zwiększone ryzyko rozwoju nowotworów, zapalenie jelita, biegunki

Skutki uboczne nadmiaru witaminy K:

· rozpad krwinek czerwonych

· niedokrwistość

· nadmierna potliwość

· u niemowląt - żółtaczka i uszkodzenie tkanki mózgowej

Głównym źródłem tej witaminy są: brokuły, szpinak, sałata, kapusta, awokado, brzoskwinie, jajka, jogurt, tran, olej sojowy.

Witamina A – określana jest mianem retinolu czy beta-karotenu.

Witamina ta spełnia bardzo ważne funkcje w naszym organizmie. Wspomaga jego ogólny rozwój i warunkuje jego prawidłowy wzrost. Jest odpowiedzialna za budowę i powstawanie kości w organizmie człowieka, dlatego w tak szczególny sposób konieczna do właściwego rozwoju uzębienia i wzrostu kości i małych dzieci. Ale jej najważniejszą rolą jest wspomaganie narządu wzroku i wspomaganie go tak aby prawidłowo funkcjonował. Jest więc nieodzowna dla dobrego widzenia. Wspomaga również należyte funkcjonowanie błon śluzowych w całym organizmie człowieka, rozpoczynając od nosa i jamy ustnej, przez układ pokarmowy, a kończąc na układzie moczowym. Jest też pomocna w utrzymaniu w dobrej kondycji skóry. Stanowi także ochronę przed powstawaniem i rozwojem nowotworów i chorób serca, gdyż działa jak przeciwutleniacz.

Jeśli w naszym organizmie nastąpił niedobór tej witaminy, możemy obserwować kruchość i wolne tempo wzrostu naszych paznokci. Pojawiają się problemy ze skórą, niekiedy nawet trądzik lub łuszczyca. Włosy i skóra stają się suche. Często i łatwo zapadamy na różnego rodzaju infekcje, pogarsza się nasze widzenie. Jeśli jest to wiek dziecięcy lub okres dojrzewania może zostać nawet zahamowany wzrost.

Najważniejszymi źródłami tej witaminy są ryby morskie, tran, wątroba wołowa i wieprzowa, oleje roślinne i masło, tran, żółtko jaja, mleko, ser, melon, mango, pomidor, szpinak, sałata, dynia, groszek zielony, szczaw, marchewka i botwina.

Cyt. Sekcja Organiz i Rozl.z N.F.Z.