Medycyna Stylu Życia w praktyce – Zdrowie to coś więcej niż brak choroby

Dlaczego profilaktyka jest najlepszą inwestycją w przyszłość?

Zdrowie nie zaczyna się w gabinecie lekarskim. Zaczyna się znacznie wcześniej – przy śniadaniu, podczas spaceru, w sypialni, w sposobie radzenia sobie ze stresem, w decyzji o zaprzestaniu palenia czy regularnym wykonywaniu badań profilaktycznych. To codzienne wybory w dużej mierze decydują o tym, jak długo będziemy żyć i – co równie ważne – w jakiej kondycji przeżyjemy kolejne dekady.

Współczesna medycyna potrafi dziś ratować życie w sytuacjach, które jeszcze kilkadziesiąt lat temu kończyły się tragicznie. Coraz większym wyzwaniem pozostają jednak choroby przewlekłe: nadciśnienie tętnicze, miażdżyca, cukrzyca typu 2, otyłość czy nowotwory. Najczęściej rozwijają się przez wiele lat, początkowo nie dając żadnych objawów.

Dlatego coraz więcej uwagi poświęcamy Medycynie Stylu Życia. Nie jest ona alternatywą dla klasycznej medycyny, lecz jej naturalnym uzupełnieniem. Zamiast czekać na rozwój choroby, staramy się stworzyć organizmowi warunki, które zmniejszą ryzyko jej wystąpienia.

Warto przypomnieć definicję Światowej Organizacji Zdrowia: zdrowie to nie tylko brak choroby, ale dobrostan fizyczny, psychiczny i społeczny. Możemy mieć prawidłowe wyniki badań, a jednocześnie żyć w przewlekłym stresie, cierpieć na bezsenność, samotność czy wypalenie zawodowe. Trudno wtedy mówić o pełnym zdrowiu.

Żyjemy coraz dłużej, ale nie zawsze dłużej w zdrowiu. Dlatego coraz większego znaczenia nabiera pojęcie health-span – liczby lat przeżytych w dobrej kondycji, sprawności i samodzielności. Można dożyć stu lat. Najważniejsze pytanie brzmi jednak: w jakiej formie?

Profilaktyka nie wymaga rewolucji, lecz systematyczności. Regularny ruch, prawidłowa masa ciała, racjonalne odżywianie, odpowiednia ilość snu, niepalenie tytoniu, ograniczenie alkoholu i badania kontrolne istotnie zmniejszają ryzyko wielu chorób. Już około 150 minut umiarkowanej aktywności fizycznej tygodniowo przynosi wymierne korzyści zdrowotne. Dieta oparta na warzywach, owocach, produktach pełnoziarnistych, roślinach strączkowych, rybach i dobrych tłuszczach wspiera układ sercowo-naczyniowy i metabolizm.

Nie mniej ważne są sen, umiejętność radzenia sobie ze stresem i relacje z innymi ludźmi. Coraz więcej wiemy także o znaczeniu mikrobioty jelitowej, która wpływa nie tylko na trawienie, lecz również na odporność, metabolizm i procesy zapalne.

Pamiętajmy też, że brak dolegliwości nie oznacza braku choroby. Nadciśnienie, zaburzenia lipidowe czy cukrzyca mogą przez lata rozwijać się bezobjawowo. Dlatego pomiar ciśnienia, kontrola glukozy, lipidogramu, masy ciała i obwodu talii oraz odpowiednie badania przesiewowe powinny stać się naturalnym elementem dbania o zdrowie.

Nie istnieje cudowna tabletka zapewniająca długowieczność. Istnieje natomiast suma codziennych decyzji, które z czasem budują nasze zdrowie: spacer zamiast samochodu, schody zamiast windy, lepszy posiłek, dodatkowa godzina snu czy wykonane na czas badanie profilaktyczne.

Cykl „ŻYJ 100 LAT” będzie właśnie o tym – jak wykorzystać współczesną wiedzę medyczną w codziennym życiu. Bez cudownych recept i chwilowych mód. Bo zdrowie nie jest dziełem przypadku. Jest rezultatem wiedzy, codziennych wyborów i świadomego korzystania z możliwości, jakie daje współczesna medycyna.

A najlepszy moment, aby zacząć o nie dbać, jest właśnie dzisiaj.

Autor: prof. dr hab. n. med. Dariusz A. Kosior, FACC, FESC