Dieta ketonowa

Jest to dieta terapeutyczna pomocna w leczeniu chorób neurologicznych takich jak: Alzheimer, Parkinson, ALS, Huntington, urazy i udary mózgu, narkolepsja, migrena, ale także rak, cukrzyca typu I i II.

Celem tej diety jest stworzenie w organizmie odpowiednich warunków do powstawania ciał ketonowych (Ketonów) które stają się „super paliwem” dla mózgu podczas zaburzonej gospodarki glukozy.

Warunkiem działania i skuteczności tej diety jest przejęcie kontroli nad rozregulowaną gospodarką insuliny i wyregulowanie gospodarki cukrami (węglowodanami), stąd bardzo ważne jest równoczesne stosowanie diety niskowęglowodanowej wraz z suplementacją olejem kokosowym.

Dotyczy to zarówno osób z cukrzycą jak i tych, którym wydawać się może, że nie mają z tym problemu. Odporność insulinowa pojawia się nawet na wiele lat wcześniej zanim ujawni się cukrzyca. Tkanka nerwowa szczególnie narażona jest na podwyższony poziom glukozy i insuliny, zarówno w nerwach obwodowych jak i w mózgu.

Podwyższony poziom glukozy w mózgu wzrasta, a nie mogąc się dostać do komórek, krąży we krwi mózgowej, łącząc się z białkami i tłuszczami i powoduje powstawanie szkodliwych substancji. Nasila to stany zapalne i tworzenie białek, i blaszek amyloidowych charakterystycznych dla choroby Alzheimera. Komórki mózgowe „głodują” i obumierają. Ketony zastępują pierwotne paliwo (glukozę) i nie wymagają insuliny do transportu.

Ketony powstają w wątrobie (naturalnie podczas głodu lub niskiej podaży węglowodanów z tłuszczów); w diecie ketonowej dodatkowo dostarczane są wraz z olejem kokosowym. Kokos w 63% składa się z tzw. średniołańcuchowych kwasów tluszczowych (m.in. kwasu laurynowego, dekanowego, kaprylowego). Oprócz właściwości tworzenia cennych ketonów mają one szczególne zdolności przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe, przeciwgrzybicze. Czyni to olej kokosowy prawdziwym „eliksirem” zdrowia i młodości. Można go stosować zewnętrznie i wewnętrznie jako suplement i produkt żywnościowy.

Dieta niskowęglowodanowa pomaga opanować odporność insulinową i pobudzić wątrobę do spalania tłuszczów. Często dieta ketonowa stosowana jest jako odchudzająca; rzeczywiście występuje spadek wagi u osób otyłych, ale również jej przyrost u osób niedożywionych i wychudzonych.

Ogólne zasady diety ketonowej:

1. Niska podaż węglowodanów (25g -100g dziennie)

a. 25g dla osób z poziomem glukozy na czczo 126mg/dl lub więcej

b. 50g dla osób z poziomem glukozy na czczo 101-125mg/dl

c. 100g dla osób z poziomem glukozy na czczo mniej niż 100mg/dl.

Nie jest to łatwa dieta, zwłaszcza dla osób rozpoczynających terapię.

Trzeba będzie zrezygnować z chleba, kasz, płatków, mąki, klusek, makaronów, ziemniaków i zastąpić je produktami o niskiej zawartości węglowodanów. I tak np. kromka białego chleba to ok. 12 g węglowodanów, a ciemnego - 11g.

Mięsa - dopuszczalne w zasadzie wszystkie (wołowina, wieprzowina, baranina, kurczak, indyk, kaczka, gęś). Najlepsze świeże, przygotowane osobiście (nie powinno się jeść dań gotowych, peklowanych i wędlin pełnych konserwantów).

Ryby - wskazane wszystkie; im tłustsze i mniejsze tym lepsze (sardynki, śledzie, makrele, sola).

Jaja - jako dodatki (jajecznice, omlety, przekąski).

Produkty mleczne - można, ale nie za dużo; w granicach dopuszczalnego dziennego spożycia. Filiżanka mleka (2%) to ok. 11,4 g węglowodanów, filiżanka twarogu - 8g; twarde sery mają generalnie mniejszą ich zawartość; kwaśna śmietana może być podawana do owoców, zup, sosów.

Tłuszcze - olej kokosowy, olej palmowy, oliwa z oliwek (tłoczona na zimno virgin), olej awokado, smalec, masło, masło klarowane, oleje MCT. Nie poleca się stosować: margaryny, oleju utwardzanego.

Warzywa - większość jest nisko węglowodanowa; surowe mają niższy indeks glikemiczny i są bardziej preferowane. Porcja zielonej sałaty (1g W na 1 filiżankę) może być podawana z mięsem, szynką, serem - polecana każdego dnia.

Niskowęglowodanowe warzywa i owoce to: awokado, szparagi, fasolka szparagowa, brokuły, brukselka, kapusta, kalafior, seler, szczypiorek, ogórek, cukinia, sałata, grzyby, kalarepka, papryka, rzodkiewka, kiszona kapusta, kiełki, rabarbar, szpinak, zielone liściaste warzywa, pietruszka, pomidor. Można na ich bazie przygotowywać zupy mięsno-warzywne z niewielkim dodatkiem wysokowęglowodanowych warzyw (dla smaku!), np. marchewki, porów, buraczka; wszystkie naturalne zioła są dozwolone (dodają aromatu i smaku), a szczególnie polecana jest kurkuma (działa przeciwzapalnie!) Należy zrezygnować z ziemniaków (1 średni to 33 g węglowodanów), grochu, kukurydzy.

Polecane są jagody, agrest, truskawki, maliny, cytryny, porzeczki. Odradza się spożycie suszonych owoców ze względu na dużą zawartość tłuszczów.

Orzechy – polecane włoskie, laskowe, kokosowe, migdały, makadamia, pekan.

Cukier/Substytuty cukru - jednym z objawów uzależnienia od cukrów jest niemożność wyobrażenia sobie życia bez niego i występowanie pragnienia jedzenia słodkiego lub właśnie diety wysokowęglowodanowej (ziemniaków, makaronów, klusek, kopytek, ryżu). Wszelkie rodzaje cukru - miody, melasa, splenda, sorbitol, fruktoza, aspartam nie powinny być spożywane.

Naturalne cukry: stewia, ksylitol - jakkolwiek polecane dla diabetyków, niemniej jednak powinno się z nich również zrezygnować, gdyż ich spożywanie nadal będzie podsycać pragnienie jedzenia słodkiego i uzależniać od cukru. Podczas prawidłowo prowadzonej diety niskowęglowodanowej to pragnienie i „uzależnienie” zanika i nie ma potrzeby słodzenia. W diecie 100gW/dzień można w ostateczności, np. do deseru spożywać ksylitol + super kokosanki z białka i wiórek kokosowych.

2. Zażywanie 5 łyżek stołowych, czyli 75ml oleju kokosowego dziennie.

Ważne by pierwsze 2 łyżki były spożywane rano (na śniadanie), pozostałe 3 rozdzielone na czas obiadu i kolacji. Najlepiej łączone z jedzeniem (np. kawa z cykorii, ciepłe mleko kokosowe wraz z olejem, jajecznica, omlet z warzywami, dodawane do zup, sosów); niektóre osoby lubią jeść olej kokosowy bezpośrednio z łyżki - jeśli dobrze to tolerują, to jak najbardziej można. U osób, które gorzej go tolerują wprowadzać należy pełne 5 łyżek stopniowo. Olej kokosowy jest tłuszczem nasyconym, nie musi być przechowywany w lodówce; z powodzeniem i korzyściami dla zdrowia może być stosowany w miejsce powszechnie stosowanych olejów i innych tłuszczów. Można go dostać w formie bezzapachowej i stosować do potraw z mięsa, zastępując masło lub smalec. Sztucznie utwardzany nie polecany.

3. Gotowe preparaty „MCT oleje” są w 100% średniołańcuchowymi trójglicerydami, bardzo szybko podnoszą poziom ketonów, ale mogą niekiedy powodować mdłości i biegunkę (nie każdy to toleruje). Najlepiej stosować je w połączeniu z olejem kokosowym.

„Fuel for tought” to gotowy preparat oleju kokosowego i trójglicerydów. Niestety dostępny jest tylko w sklepach online.

Obydwa preparaty są jak najbardziej polecane.

4. Suplementy i witaminy - jeśli ktoś używał ich do tej pory, może je kontynuować, chociaż nie ma takiej potrzeby. Nie stosować witamin z zawartością żelaza. Można dodatkowo dodać do suplementacji Magnez (300g), Witaminę C (500mg), Kurkumę (450mg), Koenzym Q10, Kwas ALA ( alfa liponowy-400mg), L-karnitynę (2000mg).

Mięso dostarcza wiele witamin, cynku, minerałów, koenzymu Q10. Spożywanie tłuszczów zwiększy przyswajalność witamin tłuszczorozpuszczalnych. Ponieważ podaż węglowodanów jest ograniczona, większość zostanie zastąpiona świeżymi warzywami. Można tę dietę nazwać warzywną z odpowiednią ilością białka (do 1g na 1kg ciała) i satysfakcjonującą ilością tłuszczu.

Poprawność diety ketonowej, tj. pojawienie się odpowiedniego poziomu ketonów można zbadać w warunkach domowych, używając pasków testujących poziom ketonów w moczu (dostępne w sprzedaży internetowej i aptekach). Po kilku dniach stosowania prawidłowej diety (poziom ketonów w moczu do 0.5 mmol/l jest wystarczający), uzupełnia się braki energetyczne w mózgu do 10%, co jest widoczne w ustępujących symptomach. Nie ma potrzeby stosowania większej ilości oleju kokosowego.

Na rynku jest dostępnych wiele książek z przepisami diety niskowęglowodanowej, z których można skorzystać w planowaniu posiłków.

Opracowała: mgr Małgorzata Maskiera.