Zapalenie zatok przynosowych

Zatoki przynosowe są to przestrzenie pneumatyczne w kościach twarzoczaszki mające połączenie z jamą nosową. Są to uwypuklenia błony śluzowej wrośnięte od jamy nosowej w otaczające kości, od których przyjmują swoje nazwy. Zaczynają się one rozwijać u człowieka już w życiu płodowym, ostateczne zaś wymiary osiągają w drugiej dekadzie.

Rola zatok przynosowych w organizmie człowieka jest przedmiotem wielu badań i jak dotąd nie została ostatecznie wyjaśniona. Niektóre funkcje zatok przynosowych to: oddechowa (nawilżanie i ogrzewanie wdychanego powietrza oraz wyrównanie różnicy ciśnień podczas oddychania lub podczas gwałtownego wzrostu jego wartości), węchowa, mechaniczna (ochrona mózgu przed urazami), termiczna (termoizolacja oraz ogrzewanie podstawy czaszki i oczodołu);

statyczna (zmniejszenie wagi szkieletu twarzoczaszki), fonetyczna (przestrzeń rezonacyjna, ochrona ucha wewnętrznego przed przewodzeniem drogą kostną własnego głosu);

Zatoki, podobnie jak jamy nosa, pokryte są błoną śluzową produkującą wydzielinę, która odpowiada za oczyszczanie i ochronę przed zanieczyszczeniami biologicznymi i fizykochemicznymi.

Zapalenie zatok przynosowych jest to proces zapalny błony śluzowej zatok przynosowych spowodowany zaburzeniem ich drenażu i wentylacji. Problemy z zatokami dotyczą zarówno dzieci, jak i dorosłych.

Przyczyny wywołujące zapalanie zatok to:

· - bakterie

· - wirusy (rzadziej)

· - grzyby błony śluzowej wyścielającej zatoki przynosowe

· - odzębowe zapalenia zatok powstające najczęściej na skutek przejścia infekcji z jamy nosowo-gardłowej lub np. z ogniska pochodzenia zębowego

· - zaburzenia wydzielania

· - alergia

Objawy ostrego zapalenia zatok są następujące:

· - śluzowa lub śluzowo-ropna obfita wydzielina z nosa,

· - niedrożność nosa,

· - silne rozpierające bóle głowy,

· - bóle w rzucie zatok przynosowych, objętych procesem zapalnym (np. obrzęk i bolesność policzka lub gałek ocznych w przypadku zajęcia zatok szczękowych),

· - objawy ogólne (podniesiona temperatura, złe samopoczucie).

Wymienione powyżej objawy są wskazaniem do pilnej konsultacji laryngologicznej i podjęcia natychmiastowego leczenia.

Często powtarzające się zapalenia zatok tzw. nawracające zapalenie zatok może doprowadzić do powstania zapalenia o charakterze Wówczas występują następujące objawy:

· - uczucie ciągłego zatkania nosa,

· - przewlekły katar,

· - spływanie wydzieliny do gardła,

· - bóle głowy,

· - stany podgorączkowe, wysoka temperatura,

· - zaburzenia węchu,

· - osłabienie i przewlekłe zmęczenie.

Po stronie przyczyn przewlekłego zapalenia zatok można wymienić między innymi nieprawidłowe leczenie, przerost migdałka gardłowego u dzieci, skrzywienia przegrody nosa o różnym nasileniu; alergiczny nieżyt nosa polipy nosa.

Leczenie Zapalenia zatok może być zachowawcze lub operacyjne (endoskopowe).

Podstawą właściwego rozpoznania choroby jest specjalistyczna diagnostyka, która opiera się na badaniu endoskopowym nosa i zatok. Badanie rentgenowskie, tak chętnie stosowane niegdyś u chorych, zeszło obecnie na plan dalszy. Wykazuje ono tylko duże zmiany i wskazane jest w przypadku braku poprawy po leczeniu zachowawczym ostrego zapalenia zatok. U pacjentów z nawracającym i przewlekłym zapaleniem zatok wykonuje się tomografię komputerową, która pozwala na bardzo dokładną ocenę i stanowi przygotowanie do ewentualnego zabiegu operacyjnego.

Jak w przypadku każdej choroby, lepiej zapobiegać niż leczyć. Powstaje zatem pytanie, co robić, aby uniknąć zapalenia zatok przynosowych?

Należy dbać o utrzymanie pełnej drożności nosa, ograniczyć kontakt z zanieczyszczeniami powietrza (pyły, dym tytoniowy, związki chemiczne) uszkadzającymi błonę śluzową nosa , troszczyć się o utrzymanie w czystości filtrów w klimatyzatorach i urządzeniach oczyszczających powietrze , utrzymywać prawidłową wilgotności powietrza (szczególnie w czasie sezonu grzewczego), zwiększyć ilość spożywanych płynów w czasie narażenia na suche powietrze, ograniczyć kontakt z alergenami, regularnie przyjmować preparaty zlecone przez lekarza, poddawać się szczepieniom przeciw grypie i innym infekcjom. W każdym przypadku utrzymującej się dłużej blokady nosa podjąć działania mające na celu udrożnienie nosa i ujść zatok (środki działające ogólnie i miejscowo, zmniejszające obrzęk błony śluzowej nosa), w przypadku nieprawidłowości w budowie nosa, poddać się zabiegowi korygującemu (np. przegrody nosa).

Cyt.Sekcja Organiz i Rozl.z N.F.Z