Jaskra

Jaskra jest to choroba oczu prowadząca do postępującego i nieodwracalnego uszkodzenia nerwu wzrokowego i komórek zwojowych siatkówki, a co za tym idzie pogorszenia lub utraty wzroku. Czynnikami powodującymi uszkodzenie nerwu wzrokowego w jaskrze są nadmierny wzrost ciśnienia wewnątrz gałki ocznej lub zaburzenia ukrwienia z powodu wysokiego poziomu cholesterolu.

Główne czynniki ryzyka wystąpienia jaskry to:

• występowanie jaskry w rodzinie
• rasa
• wiek po 35 roku życia (ilość chorych wzrasta wraz z wiekiem)
• niskie ciśnienie ogólne krwi (lub nadciśnienie)
• zaburzenia gospodarki tłuszczowej,
• zbyt intensywnie leczone nadciśnienie krwi
• migreny
• objawy naczynioskurczowe (stale zimne stopy i dłonie)
• stres
• podwyższony poziom ciśnienia w oku
• krótkowzroczność powyżej -4.0 dioptrii
• retinopatia cukrzycowa,
• urazy gałki ocznej.

W zależności od etiologii choroby, jaskrę podzielono na kilka podtypów:

a) jaskra z normalnym ciśnieniem śródgałkowym – jaskra, której przyczyną są zmiany naczyniowe, ciśnienie śródgałkowe nie odbiega od normy;

b) jaskra wtórna – spowodowana innym, powstającym w obrębie oka stanem patologicznym;

c) jaskra z otwartym kątem przesączania (jaskra prosta) – objawy są często niezauważalne, kąt przesączania jest otwarty (zatkaniu ulega jedynie jego mikrostruktura), a sam proces trwa latami;

d) jaskra z zamkniętym kątem (jaskra ostra) – atak następuje po gwałtownym zamknięciu drogi odpływu cieczy wodnistej, często towarzyszy mu silny ból i zaburzenia widzenia;

e) jaskra barwnikowa – następuje zatykanie otworów odpływowych cieczy wodnistej ziarenkami barwnika, powstają one, gdy tęczówka zbyt mocno ociera się o soczewkę (atak może spowodować wysiłek fizyczny).

Do objawów jaskry należą: obwodowe ubytki pola widzenia, sporadyczne bóle głowy, ślepota, silny ból oka, zamglenia, nudności, wymioty.

Jaskra jest jedną z głównych przyczyn nieodwracalnej ślepoty w krajach rozwiniętych. Według statystyk Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) na świecie żyje obecnie około 7 milionów osób, które utraciły wzrok z powodu tego schorzenia.

Najczęściej występuje tzw. jaskra z otwartym kątem przesączenia, która jest jednocześnie najbardziej niebezpieczna, gdyż przez 15-20 lat rozwija się całkowicie bezobjawowo. Pierwsze objawy pojawiają się dopiero wtedy, gdy zmiany w nerwie wzrokowym są już zaawansowane. Najpierw dochodzi do stopniowej utraty pola widzenia. A gdy dojdzie do zaniku nerwu, chorzy tracą wzrok, nieodwracalnie. Pacjenci, którzy cierpią na inny rodzaj jaskry zaczynają widzieć koła tęczowe wokół źródeł światła, np. wokół świecy czy żarówki. Mają pogorszoną ostrość wzroku, odczuwają ból oka i nad okiem, mają wysokie ciśnienie w oku oraz nudności i wymioty.

Jaskra to popularna choroba oczu, która dotyczy około 67 milionów ludzi na całym świecie. Szacuje się, że w Polsce jest około 800 tys. chorych, z których leczy się jedynie 150 tys. Liczby wskazują, że jest to choroba cywilizacyjna. Jeszcze do niedawna sądzono, że na jaskrę chorują osoby po 40 roku życia. Teraz okazuje, się że może zachorować każdy, w tym dzieci i młodzież. Szczególnie narażone są osoby, których członkowie rodziny mają jaskrę. Tylko wczesne wykrycie choroby i właściwe leczenie może zatrzymać proces, który w swoim naturalnym rozwoju prowadzi do utraty wzroku w wyniku postępującego zaniku nerwów wzrokowych. Optymistyczne jest to, że wciąż przybywa coraz bardziej skutecznych metod wspomagających leczenie. W zależności od zaawansowania choroby oczu stosuje się tzw. selektywną trabekuloplastykę laserową lub terapię farmakologiczną w postaci monoterapii, tj. podania do oczu tylko jednego rodzaju kropli lub dwóch preparatów w jednej kropli leku, działających skutecznie przez całą dobę. Stosuje się też operacje chirurgiczne. Współczesna medycyna często jest w stanie pomóc, jednak od nas samych zależy, czy w porę zgłosimy się do lekarza. Ostatecznie najważniejszych czynnikiem decydującym o zatrzymaniu procesu utraty wzroku jest szybkie rozpoczęcie leczenia, na co niewątpliwie mamy wpływ.

Cyt. Sekcja Organiz.i Rozl.z N.F.Z R.Sz.S.