Artykuł archiwalny

Choroby paznokci

Redakcja Zdrówka

Paznokcie są przydatkiem skóry pełniącym wiele funkcji, które ułatwiają życie codzienne. Można do nich zaliczyć ochronę opuszek palców oraz przed urazami, zwiększenie zdolności manipulowania drobnymi przedmiotami i ułatwienie chwytania, umożliwienie bardziej precyzyjnych ruchów palców oraz zwiększenie wrażliwości dotykowej.

Jedną z bardziej wartościowych cech paznokcia jest to, że może służyć jako element diagnostyczny chorób układowych i skóry. Najczęstsze zmiany paznokciowe są spowodowane takimi chorobami jak: grzybice paznokci, infekcje, łuszczyca, liszaj płaski. Wrodzone zaburzenia płytek paznokciowych to:

Zmiany zanikowe

- atrofia

- aplazja

Zaburzenia połączenia płytki paznokciowej z łożyskiem:

-oddzielanie się płytki paznokciowej

- złuszczanie płytki paznokciowej

Zmiany przerostowe:

- szponowatość

- paznokcie rurkowate (pachyonychia)

- zespół żółtych paznokci

Zmiany paznokci w przebiegu innych chorób:

- grzybicy

- infekcyjnych

- łuszczycy

- liszaju płaskim i innych dermatozach grudkowych

- spowodowane urazami mechanicznymi

- paznokcie wrastające

Niedobór niektórych aminokwasów, witamin i mikroelementów może spowodować zaburzenia we wzroście płytek paznokci. Głównym białkiem paznokci jest keratyna. Jest to nierozpuszczalne białko zawierające w dużej ilości aminokwasy siarkowe - cysteinę (17%) metioninę (0,5%). Dieta uboga w te aminokwasy może doprowadzić do osłabienia struktury paznokci ich ścieńczenia, rozwarstwień (głównie poprzecznych), łatwiejszej urazowości i kruchości.

Zmiany zanikowe paznokci

Polegają na ścieńczeniu płytek paznokciowych lub jej całkowitym zaniku. Stan miejscowy zależy od rozległości i zaawansowania procesu chorobowego.

Zmiany zanikowe paznokci wrodzone są wyrazem tzw. "defektu ektodermalnego" polegającego na zaburzeniach wzrostu różnych struktur i narządów pochodzących z tej samej części zarodka płodowego. Często obserwuje się więc współistnienie zaburzeń rozwoju paznokci, włosów, stawów czy nawet układu nerwowego.

Zmiany zanikowe mogą pojawiać się także w związku z niektórymi chorobami przebiegającymi w obrębie macierzy i niszczącymi płytkę paznokciową.

Szponowatość

W chorobie tej dochodzi do znacznego przerostu i wydłużania się płytek paznokciowych. Na skutek znacznego przerostu płytki paznokciowe tracą połysk i przyjmują ciemnobrązową barwę. W przypadkach zaawansowanych zmian dochodzi do zakrzywiania się paznokci dając obrazy przypominające rogi baranie.

Przyczyny szponowatości są różne:

- u osób młodych najczęściej spowodowane są wielokrotnymi urazami płytek paznokciowych

- u osób w wieku podeszłym zmiany związane są z zaburzeniami odżywiania paznokci

Paznokcie rurkowate (wrodzone pogrubienie paznokci)

Jest to dziedziczna choroba często współistniejąca z nadmiernym rogowaceniem dłoni i stóp.

Paznokcie są zgrubiałe i nadmiernie uwypuklone w osi długiej, szersze u podstawy i zwężające się na wolnym końcu płytki. Pod płytką paznokciową gromadzą się zbite masy rogowe silnie związane z łożyskiem.

Palce pałeczkowate Hipokratesa (palce dobosza)

W schorzeniu tym dochodzi do przerostu i rozszerzeniu płytek paznokciowych, a dystalne części palców powiększają się. Taki obraz przypomina pałeczki dobosza - stąd nazwa. Zmiany w obrębie palców rąk towarzyszą ciężkim i przewlekłym chorobom układu oddechowego i serca.

Zespół żółtych paznokci

Paznokcie są w tym przypadku wyraźnie zgrubiałe, nieelastyczne, nadmiernie wypukłe co nadaje im kształt beczułkowaty. Obrąbek paznokci jest zgrubiały i spadzisty jakby wysztancowany, natomiast łąkotka jest zupełnie niewidoczna. Pogrubiałe płytki paznokciowe często przyjmują żółtawą lub żółtawo-zieloną barwę - stąd nazwa. Choroba często towarzyszy zastojowi chłonki w kończynach i astmie.

Szorstkość paznokci

Przyczyna choroby jest nieznana. Zmiany w obrębie płytek paznokciowych pojawiają się najczęściej w dzieciństwie czasem dopiero w wieku dorosłym. Paznokcie mają szorstką powierzchnię jakby posypana szarym pyłem. Zmianom tym często towarzyszy wklęśniecie paznokcia.

Koilonychia - wklęśnięcie płytki paznokciowej

Przyczyną tego schorzenia są najprawdopodobniej zaburzenia w synchronicznym wytwarzaniu dwóch warstw płytki paznokciowej. Do zmian te często towarzyszą różnym chorobom ogólnoustrojowym.

Objawy - środkowa część płytki paznokciowej ulega szerokiemu płytkiemu zagłębieniu, a wolny brzeg paznokcia unosi się i wywija ku górze.

Oddzielanie się płytki paznokciowej

Zmiany polegają na rozwłóknieniu części łożyskowej paznokcia i stopniowym oddzielaniu płytki od podłoża. Oddzielanie rozpoczyna się na wolnym brzegu i postępuje w kierunku macierzy. Zmiany te często współistnieją z innymi chorobami skóry (głównie w łuszczycy) choć mogą pojawiać się bez żadnej uchwytnej przyczyny.

Złuszczanie płytki paznokciowej

Zmiany polegają na całkowitym oddzielaniu i złuszczaniu pytek paznokciowych. Zmiany rozpoczynają się od nasady płytki paznokciowej. Często złuszczanie jest spowodowane znacznymi zaburzeniami w odżywianiu paznokcia, lub towarzyszy ciężkim chorobom infekcyjnym, odmrożeniom, lub urazom mechanicznym.

Bielactwo paznokci

Zmiany paznokciowe określane tym mianem nie mają nic wspólnego z bielactwem nabytym skóry. Są to zaburzenia w wytwarzaniu prawidłowej płytki paznokciowej stąd powinno się używać dla tego defektu określenia - bielactwo rzekome paznokci.

Przyczyny powstawania zmian to:

- mechaniczne - głównie manipulacja narzędziami kosmetycznymi w okolicy nasady paznokci, urazy i mikrourazy płytki paznokci.

- toksyczne - obserwowane w zatruciach metalami (talem, arsenem)

Zmiany mają charakter zmleczeń płytki paznokciowej o kształcie linijnym, pasmowatym, kropkowanym, gałązkowatym, nieregularnym.

Zmiany najczęściej ustępują po wyeliminowaniu czynnika prowokującego. Jednak powstałe zmleczenia pozostają widoczne na płytce aż do jej złuszczenia.

Zmiany paznokciowe w przebiegu innych chorób

- Pourazowe uszkodzenia paznokci

- Grzybica paznokci

- Drożdżyca wału paznokciowego i paznokci

- Brodawki wirusowe pod i okołopaznokciowe

- Łuszczyca paznokci

- Zmiany w przebiegu liszaja płaskiego