Alzheimer - trening funkcji poznawczych

Trening funkcji poznawczych u chorych cierpiących na chorobę Alzheimera

w warunkach domowych

Pamięć zarówno krótkotrwała (związana z tym co stało się przed chwilą), jak i długotrwała (pozwalająca na odtwarzanie faktów z przeszłości), jest jedną z tzw. funkcji poznawczych, należą do nich także orientacja w czasie i przestrzeni, myślenie, rozumienie, liczenie, czytanie, pisanie, uczenie się, planowanie i organizowanie.

W procesie starzenia dochodzi do charakterystycznych zmian w procesach poznawczych. Zawsze wraz z upływem czasu odbiór, rozumienie i przetwarzanie informacji ulega spowolnieniu, co pociąga za sobą pogorszenie pamięci przede wszystkim krótkotrwałej. Nie zawsze jednak wyraźne, a zwłaszcza narastające w czasie, zaburzenia pamięci wynikają z procesu starzenia. Tego typu problemy wymagają diagnostyki, gdyż mogą wskazywać na obecność procesu chorobowego.

Istnieją dowody na to, że bez względu na wiek, wypełnienie wolnego czasu czynnościami, takimi jak np. rozwiązywanie krzyżówek czy łamigłówek,

gra w szachy, czy brydża lub czytanie, korzystnie wpływa na funkcje poznawcze. Znaczenie ma nie tylko samo podejmowanie aktywności umysłowej, ale również częstość z jaką ta aktywność jest podejmowana. Ważna jest więc systematyczność.

Ćwiczenia pamięci wpływają na zmniejszenie ryzyka wystąpienia otępienia u osób je wykonujących i to, co warto podkreślić, niezależnie od wykształcenia. Warto więc poświęcić trochę czasu na regularny trening pamięci. U osób, u których otępienie występuje, aktywność intelektualna spowalnia postęp zmian, a więc i zaburzeń pamięci.

1. Jeśli chorzy oglądają telewizję lub czytają prasę, czy książki konieczne jest poświęcenie im czasu i prośba o opowiedzenie o treściach przeczytanych lub obejrzanych. Odtwarzanie wcześniej zapamiętanych faktów jest rodzajem treningu pamięci. Opiekunowie powinni pamiętać, że w przypadku zadań intelektualnych i łamigłówek konieczne jest aby ich trudność była dostosowana do głębokości otępienia. Ważne jest także aby opiekun pracujący z chorym u którego rozpoznano otępienie - wraz z upływem czasu uwzględniał nieuchronne pogorszenie sprawności w zakresie funkcji poznawczych, czyli stopniowo wprowadzał zadania coraz łatwiejsze, rezygnując z tych, które choremu sprawiają dużą trudność. Konieczne jest też dostosowanie czasu zajęć do możliwości chorego - seans zajęciowy nie powinien trwać dłużej niż 30 do 45 min a wraz z postępem choroby, powinien być skracany.

2. Jedną z polecanych form zajęć jest wspólne oglądanie zdjęć. Oglądając zdjęcia można prosić chorego o opowiadanie o osobach, które się na nich znajdują, ich historii, czy sytuacji, które przedstawiają fotografie (tak aby chory mógł odtwarzać z pamięci, sytuując je w czasie chronologicznycm lub historycznym). Można też jeśli chory cierpi na zaawansowane otępienie i ma problemy z komunikacją wykorzystać fotografię do opowiadania choremu o jego przeszłości.

3. Inną polecaną formą jest wspólne panowanie obowiązków i przyjemności obejmujących przyszłość np. nadchodzący wieczór czy następny dzień, chory powinien wyobrazić sobie kolejne czynności i opisać je. Jeśli planowanie przyszłości jest za trudne dla chorego, prostsze jest wymienienie elementów czynności dnia codziennego np. chronologiczne wymienianie czynności podczas porannej toalety, ubierania się czy przygotowywania śniadania. Podstawową zasadą, o której należy pamiętać, jest to, że nie wolno nalegać aby jakiekolwiek fakty zostały przez chorego zapamiętane.

Oczywiście celem wszystkich podejmowanych działań jest utrwalenie pamięci, ale należy zdać sobie sprawę z nieuchronnego postępu choroby.

Nigdy nie należy okazywać zniecierpliwienia, ponieważ pogarsza ono relację z chorym, który nie rozumie co się dzieje. Zniecierpliwienie opiekunów nie tylko źle wpływa na motywację chorego do wykonywania zadań, ale również na jego nastrój, może wyzwalać niepokój i agresję. Cierpliwość i wielokrotne odpowiadanie na zadawane te same pytania wraz z upływem czasu, stanowią duże wyzwanie dla opiekunów, są podstawą dobrze sprawowanej opieki.

Warto też pamiętać, że korzystny wpływ na funkcje poznawcze (zarówno dla osób chorych jak i zdrowych), ma utrzymywanie regularnych relacji społecznych. Ten ostatni fakt podkreśla znaczenie dyskusji grupowych, zespołowych zabaw, ponieważ praca w grupie jest efektywniejsza niż w samotności, ponadto ważna jest też aktywność fizyczna, która stymuluje i wspomaga sprawność intelektualną (m.in przez wpływ na ukrwienie mózgu).

Dr Beata Topolska-Kordys – neurolog, członek Radomskiego Stowarzyszenia POMOCNE DŁONIE, prowadzi grupy wsparcia.

Zarząd Radomskiego Stowarzyszenia POMOCNE DŁONIE pragnie w imieniu członków i podopiecznych serdecznie podziękować Pani Doktor Beacie Kordy-Topolskiej i Pani Psycholożce Joannie Grabowskiej za czas poświęcony opiekunom chorych na Alzheimera. Chcemy też serdecznie podziękować naszym Aniołom i Partnerom z Fundacji WRZOS: Księdzu Mieczysławowi Lisowi i Dyrektorce Pani Julicie Czarneckiej. Dziękujemy również firmie GPS Control za Elektronicznego Aniołą Stróża dla naszych podopiecznych.

Dziękujemy wszystkim ludziom Dobrej Woli, którzy pomagają nam na co dzień w opiece nad chorymi, a szczególnie wszystkim opiekunkom społecznym i prywatnym.

Dziękujemy za Waszą pomoc, życzymy Wam i wszystkim OPIEKUNOM i PODOPIECZNYM spokojnych Świąt Bożego Narodzenia i Szczęśliwego Nowego Roku 2013.

Ewa Sold, Ewa Mazur, Grażyna Grzegorska, Krzysztof Guzowski – członkowie Zarządu Radomskiego Stowarzyszenia POMOCNE DŁONIE.