Choinka

Choinka, to chyba najbardziej rozpoznawalny symbol świąt Bożego Narodzenia w naszej kulturze. Warto przypomnieć skąd się wziął zwyczaj przynoszenia do domu i ubierania świątecznego drzewka.

Otóż zwyczaj ten pierwotnie związany był z przedchrześcijańskim kultem wiecznie zielonego drzewka. W wielu kulturach drzewo, zwłaszcza iglaste, jest symbolem życia, odrodzenia i płodności.

Jako drzewko na Boże Narodzenie pojawiło się w XVI wieku. Tradycja narodziła się w protestanckiej Alzacji gdzie drzewka ubierano w ozdoby z papieru i w jabłka. Nieco później obyczaj ten przejął Kościół Katolicki. W XIX wieku choinka zawitała do Anglii i Francji, a potem do krajów Europy Południowej. Od tej pory jest najbardziej rozpoznawanym symbolem świąt Bożego Narodzenia.

Do Polski przenieśli ją niemieccy protestanci na przełomie XVIII i XIX wieku. Początkowo spotykana była jedynie w miastach. Stamtąd dopiero zwyczaj ten przeniósł się na wieś, w większości wypierając tradycyjną polską ozdobę jaką była podłaźniczka.

Podłaźniczka to czubek jodły, świerka lub sosnowa gałąź, ustrojone i zawieszane pod sufitem jako ozdoba w czasie Bożego Narodzenia

Dawnymi, tradycyjnymi zdobieniami choinkowymi były m.in. ciastka, pierniczki, orzechy, własnoręcznie wykonywane w czasie adwentu ozdoby z bibuły, kolorowych papierów, piórek, wydmuszek, słomy i źdźbeł traw, kłosów zbóż itp. Na gałązkach w wieczór wigilijny zapalano świeczki i tzw. zimne ognie. Współcześnie, w zależności od kraju, ubiera się choinki nieco inaczej. Dekoruje się je bombkami, cukierkami, papierowymi ozdobami, tzw. włosami anielskimi. W większości krajów drzewko ubiera wspólnie cała rodzina w dzień wigilijny. W krajach znajdujących się pod wpływem tradycji angielskiej i amerykańskiej, drzewko ubiera się wcześniej.

Ozdoby choinkowe mają określoną symbolikę wywodzącą się z tradycji ludowej.

Gwiazda Betlejemska, którą umieszczano na szczycie drzewka od ubiegłego wieku, miała pomagać w powrotach do domu z dalekich stron. Oświetlenie choinki broniło dostępu złym mocom, a także miało odwrócić nieżyczliwe spojrzenia ludzi W chrześcijańskiej symbolice religijnej wskazywało natomiast na Chrystusa, który według tych wierzeń miał być światłem dla pogan. Z kolei jabłka zawieszane na gałązkach symbolizowały biblijny owoc, którym kuszeni byli przez Szatana Adam i Ewa. Później zastąpiono je małymi rajskimi jabłuszkami. Orzechy zawijane w sreberka miały przynosić dobrobyt i siłę. Papierowe łańcuchy przypominały o zniewoleniu grzechem, a w ludowej tradycji niektórych regionów Polski uważano, że łańcuchy wzmacniają rodzinne więzi oraz chronią dom przed kłopotami. Dzwonki to oznaka dobrych nowin i radosnych wydarzeń, Anioły z kolei mają opiekować się domem.

Jeśli zaś chodzi o popularną u nas jemiołę, symbol ten przybył do nas z Anglii. Pod jemiołą całują się zakochani oraz skłócone ze sobą osoby. Pęk jemioły należy trzymać w domu do następnych Świąt.

Do dnia dzisiejszego u nas pod choinką, w wieczór Wigilijny znajdujemy prezenty. Zwyczaj ten jest rzadko spotykany w innych krajach, jeśli już to prezenty wręcza się w Boże Narodzenie.

Sekcja Organiz. i Rozl.z N.F.Z